Endodonti (Kanal Tedavi)

Diş çürüğünün ilerleyerek dişin merkezinde bulunan damar ve sinir ağını iltihaplandırdığı durumlarda uygulanan diş tedavi yöntemidir. Dişinizi çekmek yerine ağızınızda kalmasını sağlayabilen bir tedavidir.

Kök Kanal Tedavisi

Kanal tedavisi işlemi  dişin pulpasının (damar -sinir ağının ) derinliklerinde gelişen bakteriyel bir enfeksiyon ile ilişkili ağrıyı etkin bir şekilde azaltan bir tedavi  prosedürdür. Tabii ki, kök kanalı tedavisi sadece ağrıyı gidermekle kalmaz, ayrıca canlılığını yitirmiş veya yitirmekte olan enfekte diş pulpa dokusunu  dişten uzaklaştırarak enfeksiyonu durdurur. Ayrıca, tedavi edilmezse kaybedilme tehlikesi olan dişi kurtarmaya yardımcı olur.

 

Kök Kanal Tedavisi

Kanal tedavisi işlemi dişin pulpasının (damar-sinir ağının) derinliklerinde gelişen bakteriyel bir enfeksiyon ile ilişkili ağrıyı etkin bir şekilde azaltan bir tedavi  prosedürdür. Tabii ki, kök kanalı tedavisi sadece ağrıyı gidermekle kalmaz ayrıca canlılığını yitirmiş veya yitirmekte olan enfekte diş pulpa dokusunu dişten uzaklaştırarak enfeksiyonu durdurur. Ayrıca, tedavi edilmezse kaybedilme tehlikesi olan dişi kurtarmaya yardımcı olur.

Dişlerimizin yapısı nasıldır? Dişlerimiz ana olarak üç tabakadan oluşurlar: mine, dentin ve pulpa.

 

Kök Kanal Tedavisi

Kanal tedavisi işlemi  dişin pulpasının (damar -sinir ağının ) derinliklerinde gelişen bakteriyel bir enfeksiyon ile ilişkili ağrıyı etkin bir şekilde azaltan bir tedavi  prosedürdür. Tabii ki, kök kanalı tedavisi sadece ağrıyı gidermekle kalmaz, ayrıca canlılığını yitirmiş veya yitirmekte olan enfekte diş pulpa dokusunu  dişten uzaklaştırarak enfeksiyonu durdurur. Ayrıca, tedavi edilmezse kaybedilme tehlikesi olan dişi kurtarmaya yardımcı olur.

Dişlerimizin yapısı nasıldır?

Dişlerimiz ana olarak üç tabakadan oluşurlar: mine ,dentin ve pulpa.

MİNE

Dişin görünür kronunun en üst tabakası beyaz, sert ve parlak mine tabakasıdır. Mine tabakası; vücudumuzdaki en sert tabakadır. Minenin ana yapısı %95 -98 inorganik matriks  (hidroksil apatit , kalsiyum fosfat, sodium ve magnezyum ),%1 organik matriks  (fosfor ) materyeller ve  %4 sudan oluşmuştur.

DENTİN

Mine   tabakasının altındaysa dentin denilen sarımsı beyaz renkte, ışığı  yarı geçirgen özelliğe sahip bir yapı bulunur. Dentin kemik dokuya benzer özelliklte bir yapıya sahiptir .Sert ve kırılgan mine tabakasına göre daha dayanıklı ve esnektir. %70 inorganik (minedekinden daka küçük Kristal yapıdaki hidroksil apatid), %20 orgaanik madde (protein ve kollogen  yapı)  ve %10 sudan oluşmuştur.

Dentin, diş köklerinin dış katmanını oluşturan sement tabakasının altında da  bulunur ve  gerçekte  dişin yapısının büyük kısmını oluşturur. Kemik dokusuna birçok yolla benzer şekilde dentin; uyarıldığında sinir hücrelerine duyumları iletebilen birçok küçük tubullerden oluşur ve içinde dentin sıvısı (dentin lenfi) denilen bir sıvı dolaşır. Bu sıvı basınca duyarlı olarak hareket edebilir ve diş hassasiyetinden şiddetli diş ağrısına kadar ağrı durumunu yaratabilir.

PULPA

Dişin merkezinde  ve  kök kanallarının  içinde en iç  tabakada  yumuşak pulpa dokusunu bulunur. Pulpa dokusu sinirler, bağ dokuları ve kan damarlarından oluşur. Dişin merkezinden (pulpa odası ), kök ucuna kadar dişin içinde bulunan pulpa dokusuna ait damar ve sinirleri kök ucundan kök kanallarının dışına  çıkarlar. Pulpa  dokusunda problemler (enfeksiyon ve iltihaplanma gibi) ortaya çıktığında, ilk sorun belirtisi  diş hassasiyeti – veya şiddetli ağrı şeklinde gelişebilir. Zamanla, pulpa enfeksiyondan dolayı  ölürken, ağrı gecer  ancak enfeksiyonun boyutu değişerek ilerler  ve sorun tedavi edilmezse, sonuçta diş kaybı olabilir. İlerlemiş enfeksiyonlarda hem diş kaybı hem de komşu alandaki kemik dokunun kaybı birlikte seyredebilir.

DİŞLER NEDEN İLTİHAPLANIR?

Pulpa dokusunun hastalanmasına ve kök kanalı sorunlarına neden olmasına sebep olan nedir?

Potansiyel bir enfeksiyonun  kaynağı; diş yüzeyindeki bakterilerin, tedavi edilmemiş diş çürüğü nedeniyle pulpaya ulaşmalarıdır. Dişlerdeki çatlaklar ve kırıklar da mikroorganizmaların pulpaya bulaşması için başka bir yol teşkil edebilir.

Ayrıca dental travma – örneğin bir spor yaralanması –  dentin veya pulpaya zarar verebilir veya enfeksiyona maruz kalamasına sebep olabilir. Dişler üzerindeki komplike tedavi işlemleri de (çok derin pulpaya yakın eski dolgular, diş eti uyumu bozulmuş kronlar  vs..) pulpa da sorun yaratabilir. Bazen ortodonti gibi rutin işlemler bile kök kanal sorunlarına neden olabilir. Diş sıkma ve gıcırdatma sebebiyle sürekli  travmaya maruz kalan dişlerde de zaman zaman pulpa iltihabı gelişebilir.

ENDODONTİK TEDAVİ KANAL TEDAVISI NASIL YAPILIR?

Kök kanal tedavisi çok ağrılı bir işlemmiş gibi algılanmış olsa da çoğunlukla ağrı ve acı açısından dişe dolgu yapılmasından farkı yoktur.

Kök kanal tedavisi işlemi için  öncelike  lokal anestezi uygulanılarak ilgili diş uyuşturulur. (bir çok hasta için tedavinin en zor bölümü bitmiştir). Anestezi derinliği istenilen boyuta geldiğinde kök kanal tedavi  prosedürü uygulanır.

Dişin yüzeyinde pulpaya ve kök kanallarına erişim sağlamak için küçük bir kavite açılır.   Ardından, özel tasarım kök kanal aletleri vasıtası ile enfekte olmuş pulpa dokusu dişten uzaklaştırılır. Pulpası çıkarılmış kök kanalları temizlenir ve genişletilerek dolgu için hazırlanır.  Dezenfekte edilir ve güvenli, inert bir malzeme ile kök kanalları doldurulur. Son olarak, dişin üzeri uygun olan yöntemle dolgu ile kapatılır.  Enfeksiyon kaynaklarını ortadan kaldırmak ve gelecekteki sorunları önlemek için başka endodontik tedaviler gerekiyorsa önerilebilir. Endodontik bir prosedürün ardından dişi tam işlevine ve estetik görünüme kavuşturmak için dişe yerleştirilmiş bir restorasyon ( kron veya onlay gibi )  yapılması gerekebilir. Tüm bu aşamalardan  sonra, uygun bakım ile restore edilmiş dişiniz size  uzun yıllar hizmet verebilir.

Kanal tedavi sonrasında  nelere dikkat etmeliyiz ?

Kanal tedavisi sonrası dişiniz iyileşirkendişlerinize özenli  bakmanız önemlidir.

Tedavi tamamlanana kadar sert yiyecekleri ısırmaktan kaçınmanız olası diş kırıklarına neden olmamak için son derece önemlidir. Tedavinizin bitiminden sonra, restore edilmiş dişinizde ağrı olmamalıdır, ancak birkaç gün boyunca hassas olabilir.

Oluşabilecek herhangi bir ağrı  rahatsızlığını  gidermek  için hekiminizin önerdiği bir ağrı kesiciyi  alabilirsiniz.

Ağrı kesici kullandıktan sonra hala ağrı veya şişlik varsa mutlaka diş hekiminizi aramalısınız.

Çoğu durumda, aşağıdakiler yoluyla daha fazla kök kanalı tedavisinin önlenmesi mümkündür:

 

  • Dişlerini temiz tutmak, çok iyi fırçalamak, gerekli ise gargara ve diş ipi kullanmak
  • Düzenli dişhekimi kontrolünde olmak
  • Çok fazla şekerli yemekler ve  çok yapışkan yiyecekler  yememek
  • Asitli içecekler tüketmemek
  • Diş sıkma ve diş gıcırdatma sorununuz varsa bunu tedavi ettirmek
  • Sigara içiyorsanız  sigarayı bırakmak.
  • Çok sert  dişlere zarar veren yiyecekleri tüketmemek

MİNE

Dişin görünür kronunun en üst tabakası beyaz, sert ve parlak mine tabakasıdır. Mine tabakası; vücudumuzdaki en sert tabakadır. Minenin ana yapısı %95 -98 inorganik matriks (hidroksil apatit, kalsiyum fosfat, sodium ve magnezyum),%1 organik matriks (fosfor) materyaller ve %4 sudan oluşmuştur.

DENTİN

Mine tabakasının altındaysa dentin denilen sarımsı beyaz renkte, ışığı  yarı geçirgen özelliğe sahip bir yapı bulunur. Dentin kemik dokuya benzer özellikte bir yapıya sahiptir .Sert ve kırılgan mine tabakasına göre daha dayanıklı ve esnektir. %70 inorganik (minedekinden daka küçük Kristal yapıdaki hidroksil apatid), %20 organik madde (protein ve kollogen yapı) ve %10 sudan oluşmuştur.

Dentin, diş köklerinin dış katmanını oluşturan sement tabakasının altında da  bulunur ve  gerçekte dişin yapısının büyük kısmını oluşturur. Kemik dokusuna birçok yolla benzer şekilde dentin; uyarıldığında sinir hücrelerine duyumları iletebilen birçok küçük tübüllerden oluşur ve içinde dentin sıvısı (dentin lenfi) denilen bir sıvı dolaşır. Bu sıvı basınca duyarlı olarak hareket edebilir ve diş hassasiyetinden şiddetli diş ağrısına kadar ağrı durumunu yaratabilir.

PULPA

Dişin merkezinde  ve  kök kanallarının  içinde en iç  tabakada  yumuşak pulpa dokusunu bulunur. Pulpa dokusu sinirler, bağ dokuları ve kan damarlarından oluşur. Dişin merkezinden (pulpa odası), kök ucuna kadar dişin içinde bulunan pulpa dokusuna ait damar ve sinirleri kök ucundan kök kanallarının dışına  çıkarlar. Pulpa  dokusunda problemler (enfeksiyon ve iltihaplanma gibi) ortaya çıktığında, ilk sorun belirtisi  diş hassasiyeti – veya şiddetli ağrı şeklinde gelişebilir. Zamanla, pulpa enfeksiyondan dolayı  ölürken, ağrı geçer ancak enfeksiyonun boyutu değişerek ilerler  ve sorun tedavi edilmezse, sonuçta diş kaybı olabilir. İlerlemiş enfeksiyonlarda hem diş kaybı hem de komşu alandaki kemik dokunun kaybı birlikte seyredebilir.

DİŞLER NEDEN İLTİHAPLANIR?

Pulpa dokusunun hastalanmasına ve kök kanalı sorunlarına neden olmasına sebep olan nedir?

Potansiyel bir enfeksiyonun  kaynağı; diş yüzeyindeki bakterilerin, tedavi edilmemiş diş çürüğü nedeniyle pulpaya ulaşmalarıdır. Dişlerdeki çatlaklar ve kırıklar da mikroorganizmaların pulpaya bulaşması için başka bir yol teşkil edebilir.

Ayrıca dental travma – örneğin bir spor yaralanması – dentin veya pulpaya zarar verebilir veya enfeksiyona maruz kalamasına sebep olabilir. Dişler üzerindeki komplike tedavi işlemleri de (çok derin pulpaya yakın eski dolgular, diş eti uyumu bozulmuş kronlar  vs..) pulpa da sorun yaratabilir. Bazen ortodonti gibi rutin işlemler bile kök kanal sorunlarına neden olabilir. Diş sıkma ve gıcırdatma sebebiyle sürekli  travmaya maruz kalan dişlerde de zaman zaman pulpa iltihabı gelişebilir.

ENDODONTİK TEDAVİ KANAL TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Kök kanal tedavisi çok ağrılı bir işlemmiş gibi algılanmış olsa da çoğunlukla ağrı ve acı açısından dişe dolgu yapılmasından farkı yoktur.

Kök kanal tedavisi işlemi için  öncelikle  lokal anestezi uygulanılarak ilgili diş uyuşturulur (bir çok hasta için tedavinin en zor bölümü bitmiştir). Anestezi derinliği istenilen boyuta geldiğinde kök kanal tedavi  prosedürü uygulanır.

Dişin yüzeyinde pulpaya ve kök kanallarına erişim sağlamak için küçük bir kavite açılır. Ardından, özel tasarım kök kanal aletleri vasıtası ile enfekte olmuş pulpa dokusu dişten uzaklaştırılır. Pulpası çıkarılmış kök kanalları temizlenir ve genişletilerek dolgu için hazırlanır.  Dezenfekte edilir ve güvenli, inert bir malzeme ile kök kanalları doldurulur. Son olarak, dişin üzeri uygun olan yöntemle dolgu ile kapatılır.  Enfeksiyon kaynaklarını ortadan kaldırmak ve gelecekteki sorunları önlemek için başka endodontik tedaviler gerekiyorsa önerilebilir. Endodontik bir prosedürün ardından dişi tam işlevine ve estetik görünüme kavuşturmak için dişe yerleştirilmiş bir restorasyon (kron veya onlay gibi) yapılması gerekebilir. Tüm bu aşamalardan  sonra, uygun bakım ile restore edilmiş dişiniz size  uzun yıllar hizmet verebilir.

Kanal tedavi sonrasında nelere dikkat etmeliyiz?

Kanal tedavisi sonrası dişiniz iyileşirken dişlerinize özenli  bakmanız önemlidir.

Tedavi tamamlanana kadar sert yiyecekleri ısırmaktan kaçınmanız olası diş kırıklarına neden olmamak için son derece önemlidir. Tedavinizin bitiminden sonra, restore edilmiş dişinizde ağrı olmamalıdır, ancak birkaç gün boyunca hassas olabilir.

Oluşabilecek herhangi bir ağrı  rahatsızlığını  gidermek  için hekiminizin önerdiği bir ağrı kesiciyi alabilirsiniz.

Ağrı kesici kullandıktan sonra hala ağrı veya şişlik varsa mutlaka diş hekiminizi aramalısınız.

Çoğu durumda, aşağıdakiler yoluyla daha fazla kök kanalı tedavisinin önlenmesi mümkündür:

  • Dişlerini temiz tutmak, çok iyi fırçalamak, gerekli ise gargara ve diş ipi kullanmak,
  • Düzenli diş hekimi kontrolünde olmak,
  • Çok fazla şekerli yemekler ve çok yapışkan yiyecekler yememek,
  • Asitli içecekler tüketmemek,
  • Diş sıkma ve diş gıcırdatma sorununuz varsa bunu tedavi ettirmek,
  • Sigara içiyorsanız sigarayı bırakmak,
  • Çok sert dişlere zarar veren yiyecekleri tüketmemek.